Ngày 25/4 hằng năm được Tổ chức Y tế Thế giới lựa chọn là Ngày Thế giới phòng, chống sốt rét, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh sốt rét và tăng cường sự tham gia của toàn xã hội trong công tác phòng, chống, tiến tới mục tiêu loại trừ bệnh sốt rét. Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới cùng các đối tác phát động chiến dịch: "Quyết tâm chấm dứt bệnh sốt rét: Giờ đây chúng ta có thể. Giờ đây chúng ta phải làm được". Đây là lời kêu gọi hành động để nắm bắt thời cơ - bảo vệ mạng sống ngay bây giờ và gây quỹ cho một tương lai không còn bệnh sốt rét. Khoa học đang tiến bộ nhanh hơn bao giờ hết. Lần đầu tiên, việc chấm dứt bệnh sốt rét trong đời người là một khả năng thực sự. Các loại vắc xin, phương pháp điều trị, công cụ kiểm soát sốt rét và các công nghệ tiên phong mới - bao gồm cả việc biến đổi gen muỗi và thuốc tiêm tác dụng kéo dài - đang được phát triển. Hiện tại, 25 quốc gia trên Thế giới đang triển khai vắc xin phòng sốt rét để bảo vệ 10 triệu trẻ em mỗi năm. Từ năm 2000, đã có 2,3 tỷ ca mắc bệnh và 14 triệu ca tử vong được ngăn ngừa. Đến nay, 47 quốc gia đã được chứng nhận không còn bệnh sốt rét, trong đó giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2024, số lượng quốc gia có dịch sốt rét giảm mạnh, từ 108 xuống còn 80.
Tại Việt Nam, những năm gần đây, hoạt động phòng chống và loại trừ sốt rét đã đạt được nhiều kết quả tích cực; số ca mắc và tử vong do sốt rét giảm mạnh qua từng năm. Theo báo cáo của Ngành Y tế, năm 2025 cả nước ghi nhận 246 ca mắc, giảm 30,31% so với năm 2024; đồng thời đã có 26 tỉnh, thành phố được công nhận loại trừ sốt rét. Tuy nhiên, nguy cơ sốt rét quay trở lại vẫn luôn hiện hữu do tác động của biến đổi khí hậu, sự gia tăng di biến động dân cư, hoạt động giao lưu, đi lại giữa các vùng, đặc biệt là từ vùng có sốt rét lưu hành trở về địa phương. Do đó, việc duy trì các biện pháp phòng, chống sốt rét một cách chủ động, bền vững và liên tục là hết sức cần thiết nhằm bảo vệ những thành quả đã đạt được và tiến tới loại trừ hoàn toàn bệnh sốt rét tại Việt Nam.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống sốt rét năm 2026, Việt Nam lựa chọn thông điệp: "Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030", qua đó tiếp tục khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước và ngành Y tế trong công tác phòng, chống và tiến tới loại trừ hoàn toàn bệnh sốt rét tại Việt Nam.
Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng sốt rét gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi Anopheles. Hiện nay, tại Hà Nội và nhiều địa phương khác, số ca mắc sốt rét chủ yếu là người đi từ vùng có dịch trở về.
1. Những người có nguy cơ cao mắc bệnh Sốt rét
Người sinh sống, làm việc hoặc đi qua vùng sốt rét lưu hành, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.
2. Triệu chứng của bệnh
Triệu chứng điển hình của bệnh là các cơn sốt theo chu kỳ: rét run → sốt nóng → vã mồ hôi. Ngoài ra có thể kèm theo các triệu chứng khác như: đau đầu dữ dội, đau cơ khớp, buồn nôn, mệt mỏi; trường hợp nặng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như thiếu máu nặng, vàng da, hôn mê thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Khi có các triệu chứng nghi ngờ, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám, xét nghiệm và điều trị kịp thời.
Lưu ý: thuốc điều trị sốt rét hiện được cấp miễn phí.
3. Biện pháp phòng chống
Tại Việt Nam, biện pháp diệt muỗi, lăng quăng/bọ gậy và phòng chống muỗi đốt là biện pháp chủ yếu và hiệu quả nhất để phòng bệnh. Để không mắc bệnh sốt rét người dân cần thực hiện các biện pháp sau:
- Phòng muỗi đốt: Thường xuyên ngủ màn, kể cả ban ngày; mặc quần áo dài, sử dụng kem hoặc hương xua muỗi.
- Diệt muỗi, lăng quăng (bọ gậy):
+ Vệ sinh môi trường: phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh…
+ Loại bỏ nơi trú ẩn của muỗi: sắp xếp nhà cửa gọn gàng, không treo quần áo trên tường để muỗi không có nơi đậu…
+ Diệt lăng quăng: đậy kín, cọ rửa, lật úp các vật dụng chứa nước, thả cá, hóa chất diệt muỗi…
+ Phun hóa chất diệt muỗi theo hướng dẫn của Ngành Y tế.
- Biện pháp khác:
+ Khu vực chăn nuôi nên đặt xa nhà ở.
+ Khi nghi ngờ mắc bệnh (sốt, rét run), cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị. Lưu ý: Khi đi khám cần khai báo tiền sử đi đến vùng có dịch sốt rét.
Trong bối cảnh hiện nay, việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác phòng, chống sốt rét. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bằng những hành động thiết thực như ngủ màn thường xuyên, giữ gìn vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và đến cơ sở y tế khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.
Chung tay cùng ngành Y tế trong công tác phòng, chống sốt rét chính là góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô Hà Nội an toàn, khỏe mạnh và không còn bệnh sốt rét.
Không còn bệnh sốt rét: Chúng ta quyết tâm, chúng ta có thể!